Ik zat heel erg te twijfelen in welk forum deel dit topic nou hoort, want ik wil zowel iets vertellen/vragen over doe-het-zelf, een verhaal vertellen over mijn leer ervaringen en uitleg geven over de ervaringen. Een combinatie van veel dingen dus.
- Even een disclaimer, ik ben absoluut geen expert op het gebied van afstellen of customizen. Wel ben ik iemand die niet al te lang compleet onbekend was op dit gebied en lijkt het me nuttig om te delen wat ik geleerd heb -
Het afstellen van harmonica's is volgens mij één van de basis vaardigheden die je moet hebben als harmonica-muzikant. En dan bedoel ik niet customizen, ik bedoel puur de reeds zo afstellen zodat ze doen wat ze eigenlijk vanaf de fabriek hadden moeten doen. Volgens mij is het een onderwerp wat regelmatig terugkomt.
Aan het eind van vorig jaar was er heel veel interesse op dit forum voor customizen, workshops werden gegeven, er werd best veel over gepraat. Onder het customizen werd dan ook het afstellen van je harmonica bedoeld.
Goed, vorig jaar wist ik nog heel weinig van de binnenkant van m'n harmonica af. Ik had hem wel open geschroefd en ik had zelfs geprobeerd te gappen en embossen maar eigenlijk zonder succes want ik wist niet wat ik moest bereiken. En een soort van einddoel is toch wel essentieel. Hoe moet de reedplate er uit gaan zien als je klaar bent? Ik heb toendertijd de workshop van Tinus gedaan samen met Joost. Hoewel ik voor mijn doen ontzettend veel had geleerd, ik was er achter gekomen wat de blow en drawreeds waren en hoe je ze uit elkaar kan halen. Ook snapte ik nu de techniek achter het gappen en ook dat er zoiets is als "te hard embossen". Maar helaas was een middag voor mij te weinig om echt te begrijpen wat er moest gebeuren
. De technieken wist ik echter wel
.
Omdat dit topic misschien over een aantal jaar ook wel gelezen wordt door, zo iemand zoals mij - een jaar geleden, is het misschien handig om bovenstaande uit te leggen. Voor de meeste mensen op dit forum is dit al helemaal logisch, voor mij was het vorig jaar niet logisch.
- De draw reed (inademen) zit aan de reedplate die onder je harmonica zit de reeds steken naar buiten en naar je toe. Je kan dit makkelijk controleren door in te ademen en vervolgens je vinger over de reed te doen. De blow reed zit bovenop de harmonica en de reeds zitten "in" de harmonica zelf. De rivets (dat zijn de bevestigingspunten van de reeds) die zijn aan de kant van de speler, dus de reeds steken naar buiten toe.
- Gappen is de ruimte tussen de reed en de reedplate vergroten of verkleinen. Het gappen is iets wat ik eerst erg voorzichtig deed. Immers ik had al een aantal reeds gebroken tijdens het spelen. De reeds kunnen echter heel veel hebben. Als je gaat beginnen met gappen is het handig om gewoon te proberen (rustig!) hoe ver je kan buigen, je zal merken dat het veel meer is dan je nodig hebt om te gappen. Voor mij was dit totaal niet logisch.
Betreft het embossen. Voor de cursus had ik al eens geprobeerd te embossen op een special 20 waar ik de reeds van kapot gespeeld had. Ik had echter zo hard ge-embossed dat de reeds compleet vast zaten en dat zelfs Tinus ze niet los kon krijgen tijdens de cursus
. Embossen is eigenlijk de reed slot dunner maken zodat er minder luch ontsnapt via de zijkanten van de harmonica. Als je dit echter teveel doet dan kan de reed niet meer vrij bewegen. Op zich kan ik hier best wat mee oefenen maar het probleem voor mij is vooral dat ik niet weet hoe je omgekeerd kan embossen, oftewel, hoe krijg je te krachtig embossen ongedaan?
Afijn, na de cursus heb ik af en toe nog geprobeerd te gappen maar meestal niet echt met resultaat. Ik kon de gap wel veranderen maar wat is wenselijk?
Vandaag had ik iets van een doorbraak erin. Ik zat namelijk weer m'n harmonica af te stellen en ik had van de blowreed de gap van 1 2 3 heel scherp afgesteld, wat ik merkte is dat ik - hoewel ik niet meer kon blazen op 1 2 en 3 ik wel ontzettend makkelijk de 1 2 3 kon benden terwijl dat, met name met de 2 en 1 daarvoor veel moeilijker ging. Dus het leek me alsof ik op de goede weg zat. Wat ik toen heb gedaan is de gap steeds ietsje groter maken totdat er wél geluid uit de 1,2 en 3 blow kwam. Dat was het punt waar ik zowel makkelijke bendings had als geluid uit de blow noten.
- Een gap heel wijd maken zorgt ervoor dat je veel luchtverlies hebt
- Een gap heel nauw maken zorgt ervoor dat een reed geen geluid meer kan produceren
Het verwijden van de gap heb ik deze keer anders gedaan dan normaal. Eerst heb ik met een schroevendraaier vanuit de achterkant (dichtbij de rivet) de reed omlaag geduwd zodat deze een hele kleine gap met de reedplate had. Daarna heb ik de bovenkant omgebogen (Arcen) zodat de lucht alleen aan het einde van de reedslot naar binnen gaat. De bends waren nu supermakkelijk te krijgen, véél makkelijk dan eerst
. Is dit "de juiste" manier, of is dit gewoon "een" manier om het te doen?
Zoals ik al zei, er is nog heel veel dat ik echter niet weet. En hoewel Tinus het waarschijnlijk wel had gezegd tijdens z'n cursus was het op dat moment voor mij zoveel info dat ik het niet heb opgeslagen. Ik weet bijvoorbeeld dat je verschillende stijlen van gappen heb. Voor mij lijkt het me nu logisch dat je eigenlijk gewoon voor alle reeds de sweet spot moet vinden tussen geen geluid en net wel geluid want dan heb je minimaal luchtverlies. Maar volgens mij komt er nog meer kijken bij het "fine-tunen" van de afstelling, bijvoorbeeld dat de 1 blow reed en 1 draw reed ook in balans met elkaar moeten zijn, hoe werkt dit precies? En wat is bijvoorbeeld de meest gunstige afstelling als je wilt overblowen, of noujuist als je niet wilt overblowen? Waar streef je naar?
Ik heb nog wat dingen opgepakt die voor mij nuttig zijn:
- Een heel makkelijk manier van je harmonica luchtdichter maken is gewoonweg meer schroeven erin draaien. Althans, dit is wat ik heb gelezen. Ik heb nu standaard maximaal aantal schroeven in m'n harmonica (zolang de coverplates nog dichtkunnen). Ik kan niet verifiëren of het klopt maar volgens mij heeft het geholpen.
- Je kan je harmonica ook half-valven. Je maakt dan gebruik van zogenaamde windsavers die normaal op een chromaat zitten. Deze plak je vast, met lijm, aan de tegenovergestelde kant van de reedslot, dus de onderkant zegmaar. Als je half-valved dan valve je 1-6 van de draw reed en 7-10 van de blow reed. Laat een heel klein stukje aan de bovenkant open. De valves die ik gebruik zijn te bestellen bij seydel (en Ben). Ik heb veel negatieve verhalen gehoord over valves dar ze bijgeluiden maken en dergelijke, die van seydel niet. Let wel, valved spelen geeft hele andere opties, voor mij was het gunstig voor jou misschien niet.
Goed, heel verhaal, ergens tussenin zitten wat vragen verstopt. Misschien heeft iemand er iets aan, misschien kan iemand mij helpen. Op het moment ben ik iig superblij dat de 2'' nu supermakkelijk is om te spelen door mijn beginners afstel skills
